Cluster B

Borderline Persoonlijkheidsstoornis (BPS)

Het is moeilijk om in een paar zinnen uit te leggen wat BPS precies inhoudt. Mensen met BPS lopen vooral op emotioneel gebied tegen veel problemen aan. Ze hebben moeite om hun emoties onder controle te houden. De emoties die ze ervaren zijn vaak zo intens en kunnen zo plotseling opzetten dat ze er geen weerstand tegen kunnen bieden. Hun dagelijks leven staat als het ware in het teken van deze emoties. Hieronder staan een aantal kenmerken van BPS:

• De intense angst om verlaten te worden

• Zwart-wit denken. Zowel de manier waarop iemand over zichzelf denkt (‘ik ben waardeloos’ of ‘ik ben geweldig’) als de manier waarop iemand over de ander denkt (‘ik hou van hem’ of ‘ik haat hem’) is erg zwart-wit getint. Er is vaak geen middenweg.

• Tekort aan zelfbeheersing wat kan leiden tot impulsief en gevaarlijk gedrag: woedeuitbarstingen (agressie), verslavingen, teveel geld uitgeven, onveilig seksueel gedrag, vreetbuien, roekeloos autorijden

• Suïcidaal gedrag; (dreigen met) zelfdoding of automutilatie (zelfbeschadiging)

• Stemmingswisselingen

• Een constant gevoel van ‘leegte’

• Waanachtige ideeën en ernstige dissociatieve symptomen, deze komen minder voor.

De diagnose BPS wordt drie maal zo vaak bij vrouwen gesteld dan bij mannen. Naar schatting leidt 1 a 2 procent van de Nederlandse bevolking aan BPS.

Antisociale Persoonlijkheidsstoornis

Iemand met een antisociale persoonlijkheid laat eigenlijk al sinds zijn 15e jaar een vasthoudend patroon zien van het hebben van geen respect en achting voor anderen waarbij meer dan eens de rechten van een ander worden geschonden

De persoon:

• Is roekeloos: gedraagt zich op een gevaarlijke manier zonder over de veiligheid van zichzelf of anderen na te denken

• Is oneerlijk: liegt en bedriegt herhaaldelijk

• Is niet goed in staat een gestructureerd leven te leiden, zoals het hebben van een vaste baan

• Heeft geen plannen voor de toekomst en is impulsief

• Is snel boos en wordt gemakkelijk agressief, wat uit kan monden in vechtpartijen

• Overtreedt gemakkelijk de wet

• Heeft de neiging om zijn gedrag goed te praten, hij laat geen spijt zien wanneer hij een ander iets heeft aangedaan

Theatrale Persoonlijkheidsstoornis

Iemand met een theatrale persoonlijkheidsstoornis laat een patroon zien van aandachtzoekend, excentriek gedrag en schijnbaar overdreven emoties.

De persoon:

• Wil graag in het centrum van de belangstelling staan, voelt zich ongemakkelijk wanneer dit niet het geval is.

• Toont snel wisselende en oppervlakkige gevoelens

• Gebruikt zijn of haar fysieke verschijning om de aandacht te trekken van anderen

• Gedraagt zich dramatisch, is theatraal en geeft op overdreven wijze uiting aan gevoelens

• Beleeft de verhoudingen met anderen als meer intiem dan hoe deze verhoudingen in werkelijkheid liggen.

Narcistische Persoonlijkheidsstoornis

Iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis wordt door zijn omgeving vaak bestempeld als arrogant en vervelend in de omgang. Ze hebben een hoge pet op van zichzelf en voelen zich superieur aan de meeste andere mensen. Ze lijken te blaken van het zelfvertrouwen, waardoor ze het in het bedrijfsleven vaak nog ver schoppen. Ze presteren maatschappelijk gezien erg goed, op sociaal gebied zal hij echter tegen veel problemen aanlopen. Ze komen vaak in behandeling omdat ze zich ‘niet begrepen voelen’ door de omgeving.

De persoon:

• Vindt zichzelf fantastisch en belangrijk

• Is gepreoccupeerd met fantaseren over succes, macht, schoonheid of de ideale romance

• Geloofd dat hij ‘speciaal’ en ‘uniek’ is en dat hij alleen door andere speciale mensen kan worden begrepen.

• Eist excessieve bewondering

• Geloofd dat hij speciale voorrechten heeft, waaronder een speciale voorkeursbehandeling

• Is jaloers op anderen of geloofd dat anderen jaloers op hem zijn

• Gedraagt zich op een hooghartige manier