Leerstoornissen

In de DSM-IV, het handboek voor diagnostiek binnen de psychologie, is een apart hoofdstuk gemaakt voor stoornissen die voor het eerst symptomen laten zien in de kindertijd. Dat wil niet zeggen dat ze alleen in de kindertijd voorkomen. Veel van onderstaand beschreven stoornissen laten hun symptomen ook na de kindertijd nog zien. Vooral wanneer deze problemen niet op tijd gediagnosticeerd worden kunnen stoornissen in de kindertijd nog lang voor problemen zorgen. Leerstoornissen moeten echter niet worden verward met leerproblemen, leerachterstand of leervertraging.

• Leerstoornis: De kern van een leerstoornis is het niet kunnen automatiseren van nieuwe vaardigheden, zoals lezen, schrijven, rekenen, etc.

• Leerachterstand: een leerachterstand is anders dan bij een leerstoornis, niet het gevolg van een aandoening. De leerling raakt achterop in vergelijking met de rest van de klas door bijvoorbeeld medische of sociale redenen

• Leervertraging: Van een leervertraging is sprake wanneer een leerling trager is met de verwerking van nieuwe vaardigheden die op school geleerd worden. Vaak lost dit probleem zich vanzelf op voor de leerling naar het middelbaar onderwijs gaat.

Oorzaak

In de wetenschap is er nog weinig bekend over het ontstaan van een leerstoornis. Daarnaast zijn de meningen tussen wetenschappers sterk verdeeld. De meest gangbare theorie is momenteel dat een leerstoornis het gevolg is van een lichte storing in de hersenstructuur en hersenfuncties, ontstaan tijdens de ontwikkeling van het embryo. De ontwikkeling van de hersenen is een complex proces. Wanneer daarbij iets misgaat kan dit verstrekkende gevolgen hebben voor de ontwikkeling op latere leeftijd, zoals het ontstaan van een leerstoornis. Factoren die kunnen zorgen van het verstoren van de ontwikkeling van de hersenen zijn erfelijke factoren, maar ook roken, alcohol, drugs of complicaties tijdens de zwangerschap of bij de bevalling.

Behandeling

Het belangrijkste bij de behandeling van leerstoornissen is een goede diagnostiek. Dat is nodig om een behandelingsplan op te stellen dat specifiek is toegespitst op de problemen waar het kind tegenaan loopt. Aanvankelijk zal er eerst getracht worden de zwakkere vaardigheden te stimuleren, zoals bij auditieve of visuele analyse en synthese, het aanleren van een goede pengreep en potloodgreep of het bijbrengen van een goed getalbegrip. Daarbij wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de leermethodes die de school gebruikt, om verwarring te voorkomen.

Hieronder kun je indeling van leerstoornissen zien zoals deze in de DSM-IV beschreven worden.

Zwakzinnigheid

Wanneer het IQ lager is dan 70 is er sprake van zwakzinnigheid. Hier zijn een aantal subcategorieën in te vinden van lichte zwakzinnigheid bij een IQ van 50-70, tot diepe zwakzinnigheid bij een IQ lager dan 25. Daarnaast is er sprake van bijkomende problemen op verschillende gebieden als communicatie, zelfverzorging, veiligheid, zelfstandig kunnen wonen, werk, ontspanning en gezondheid.

Leesstoornis

Bij een leesstoornis is het niveau van lezen aanzienlijk lager dan wat er verwacht kan worden op basis van leeftijd en/of IQ van het kind. Dit verlaagde niveau is niet te wijten aan externe factoren (medisch of sociale factoren bijvoorbeeld) en zorgt voor problemen op school of in het dagelijks leven.

Rekenstoornis (dyscalculie)

Bij een rekenstoornis is het niveau van rekenkundige vaardigheden aanzienlijk lager dan wat er verwacht kan worden op basis van leeftijd en/of IQ van het kind. Dit verlaagde niveau is niet te wijten aan externe factoren (medisch of sociale factoren bijvoorbeeld) en zorgt voor problemen op school of in het dagelijks leven.

Stoornis in het schrijven (dysgrafie)

Bij een stoornis in het schrijven is het niveau van schrijfvaardigheid aanzienlijk lager dan wat er verwacht kan worden op basis van leeftijd en/of IQ van het kind. Dit verlaagde niveau is niet te wijten aan externe factoren (medisch of sociale factoren bijvoorbeeld) en zorgt voor problemen op school of in het dagelijks leven.

Leerstoornis niet anderszins omschreven (NAO)

Bij deze categorie horen leerproblemen die niet voldoen aan de bovenstaande stoornissen. Het kan zijn dat er een beperking te vinden is in de ontwikkeling van lezen, schrijven en rekenen tezamen, zonder dat er op specifieke tests een aanzienlijk lager niveau te vinden is dan wat verwacht kan worden op basis van leeftijd en/of IQ.