Slaapstoornissen

Iedereen heeft wel eens een slapeloze nacht. Bijvoorbeeld wanneer je een belangrijke test hebt de volgende dag, of wanneer er problemen zijn in de privé sfeer. Wanneer je echter bijna elke nacht problemen hebt met slapen kan er sprake zijn van een slaapstoornis. Elk uur de klok horen slaan, elke ochtend moe wakker worden, overdag slaperig zijn en overdag in slaap vallen terwijl dat ’s nachts niet lukt, dat zijn enkele voorbeelden van problemen die je kunt hebben met slapen. Deskundigen zijn er nog niet over uit waar de slaap precies goed voor is. Slaap heb je nodig om als mens te kunnen functioneren. Door middel van je dromen verwerk je de gebeurtenissen van de dag ervoor en tijdens de slaap heeft je lichaam de kans om tot rust te komen. Wanneer er zich problemen voordoen tijdens je slaap, zal dit nadelige gevolgen hebben voor je functioneren overdag. In totaal zijn er meer dan 80 verschillende slaapstoornissen bekend. Hieronder staan de meest voorkomende.

Insomnia

Een van de meest bekende slaapstoornissen is insomnia, oftewel: slapeloosheid. Mensen met slapeloosheid hebben ’s nachts moeite om in slaap te komen of slapen te licht. Ze liggen uren wakker voordat ze in slaap vallen en/of wanneer ze ’s nachts wakker worden hebben ze daarna weer moeite om terug in slaap te komen. Wanneer slapeloosheid een paar nachten duurt, kan het zeer nadelige gevolgen hebben voor je natuurlijke slaapritme, wat moeilijk te herstellen is. Op dat moment kan er sprake zijn van insomnia. Het gevolg hiervan is dat je je gedurende de dag moe voelt. Veel mensen gaan ’s middags een paar uurtjes slapen om de slaperigheid te verminderen. Dit werkt echter averechts: op die manier kom je ’s avonds nog moeilijker in slaap en zul je nog meer moeite hebben om het slaapritme te herstellen.

Oorzaken

Verschillende factoren kunnen de oorzaak zijn van insomnia, zoals stress, geluidshinder, lichthinder (straatlampen), medicijnen, lichamelijke aandoeningen of een slechte slaapdiscipline. Daarnaast is het een verschijnsel van een verhoogde schildklieractiviteit en (manische) depressie.

Behandeling

Veel mensen gebruiken medicatie om tot rust te komen. Het vrij in de apotheek te verkrijgen melatonine is een populair middel. Door de huisarts worden vaak benzodiazepines voorgeschreven. Medicatie is vaak een goed middel om het slaapritme weer te herstellen. Wanneer het slaapritme weer hersteld is kan de medicatie worden afgebouwd. Daarnaast zijn er speciale slaapklinieken. Voor sommige mensen is dit echter niet genoeg. Zij moeten meer veranderingen doorvoeren in hun dagelijks leven om ervoor te zorgen dat hun slaapritme weer goed is, en goed blijft. Een professionele therapeut kan je helpen uit te vinden waar je slaapproblemen vandaan komen en hoe je ze het beste aan kan pakken.

Slaap-waak stoornissen

Bij slaap-waak stoornissen is de biologische klok ontregeld. Iedereen heeft een eigen natuurlijke slaap-waak ritme. Sommige mensen hebben acht uur slaap nodig, terwijl anderen aan vier uur slaap genoeg hebben. De een is een avondmens, terwijl de ander een ochtendmens is. Wanneer je het natuurlijke ritme niet kan volgen, bijvoorbeeld door een druk dagschema of stress, kan het dagritme ontregeld raken. Wanneer dit ernstig genoeg is kan het uitlopen naar Insomnia, wat hierboven beschreven is. Andere voorbeelden zijn hypersomnie of narcolepsie. Hypersomnie is een slaperig gevoel gedurende de dag, ondanks dat er wel voldonede nachtrust is geweest. Narcolepsie is een veelvoorkomende aandoening, waarbij iemand zich overdag erg slaperig voelt en er sprake is van slaapaanvallen: de onhoudbare drang om overdag te gaan slapen, zonder dat je veel tegen deze drang kan doen. Deze slaap duurt ongeveer een half uur wanneer hij niet verstoord wordt. Bij sommige mensen met narcolepsie is er tevens sprake van kataplexie. Kataplexie is een aanval van plotselinge spierverslapping. Dit kan secondes tot minuten duren waarbij alle spieren verslappen en je letterlijk neervalt. Er is op dat moment wel sprake van een helder bewustzijn en de ademhaling blijft intact.

Slaapapneu

Voor partners kan het zeer angstaanjagend zijn: na een tijdlang snurken houdt de persoon plotseling op met ademen. Het kan tot 10 seconden duren voordat de ademhaling weer verder gaat. Slaapapneu betekend eigenlijk dat de ademhaling plotseling stopt, de adem ‘stokt’. Bij mensen met slaapapneu gebeurt dit meerdere keren per nacht. Behalve dat het angstaanjagend is voor de persoon naast je, verstoord het ook de slaap; deze wordt lichter. Wat er gebeurt bij apneu is dat de luchtpijp wordt afgesloten. Dat kan het gevolg zijn van resonerende spiermassa, oftewel het meetrillen van de spieren met de ademhaling, in combinatie met overtollig vet. Afvallen kan daarom een oplossing zijn voor slaapapneu. Een nieuwe techniek die gebruikt wordt voor slaapapneu is een zogenaamd “CPAP” apparaat (Continuous Positive Airway Pressure), een kapje dat op de mond en neus wordt geplaatst en een continue stroom van lucht naar binnen blaast. Op die manier krijgt de luchtpijp niet de kans om zich te sluiten.

Restless Legs Syndrome (Rusteloze benen)

RLS is oorspronkelijk geen slaapstoornis. Het kan echter wel leiden tot slaapproblemen, vandaar dat we deze hier bespreken. Je kent het wel: je ligt in bed, je ligt bijna te slapen en opeens heb je het gevoel dat je valt en dan schokken je benen en/of armen. Dit is niets om je zorgen over te maken. Bij mensen met RLS gebeurt het echter meerdere keren per nacht, soms wel eens per 20 seconden. Het kan er in het ergste geval voor zorgen dat je helemaal geen slaap krijgt gedurende de nacht. Wat precies de oorzaak is van RLS is niet duidelijk. Waarschijnlijk is er sprake van een miscommunicatie tussen de hersenen en de ledematen, waardoor de benen plotseling gaan schoppen zonder dat je daar zelf controle over hebt. Dat doet zich ook gedurende dag voor. Het bewegen van de benen wordt dan gekenmerkt door een branden, irriterend gevoel in de kuiten waardoor een onweerstaanbare drang komt om de benen te bewegen.

Overige slaapproblemen

Andere slaapproblemen die een probleem kunnen vormen voor het slaapritme zijn parasomnia (een verzamelnaam voor angstaanvallen/nachtmerries tijdens de nacht, slaapwandelen en slaapdronkenschap) of bruxisme (tandenknarsen).